Þegar skipta á um þak er efnisvalið ein stærsta ákvörðunin. Hér berum við saman algengustu þakefnin á Íslandi – aluzink-bárujárn, litað bárujárn, læsta (falsaða) málmklæðningu og pappa eða dúk á flöt þök – og förum yfir lektun og loftun, sem skiptir jafn miklu máli og efnið sjálft.
Þakefnin í hnotskurn
| Efni | Útlit | Hentar best | Athugið |
|---|---|---|---|
| Aluzink-bárujárn | Klassískt, málmgrátt | Hallandi þök á flestum húsgerðum | Algengasta valið, gott verð miðað við endingu |
| Litað bárujárn | Hvítt, grátt, svart o.fl. | Þar sem útlit og litur skipta máli | Húðunin ver járnið og sparar málningu fyrstu árin |
| Læst (fölsuð) klæðning | Slétt, nútímalegt, engar sýnilegar festingar | Nútímaleg hús, kvistir, sérstök form | Meiri vinna og nákvæmni í lögn |
| Þakpappi eða þakdúkur | Sést lítið af jörðu | Flöt þök og þök með litlum halla | Vatnshalli og niðurföll ráða endingunni |
Aluzink-bárujárn
Aluzink er stál með ál- og sinkhúð sem ver það gegn tæringu. Aluzink-bárujárn er algengasta þakefnið í þakskiptum hjá okkur – það er sterkt, endingargott og á góðu verði. Það er hægt að fá ómálað (málmgrátt) eða með litaðri húð.
Dæmi: Á Rjúpufelli lögðum við um 2.400 m² af nýju aluzink-bárujárni á tvö fjölbýlishús og á Miðhrauni 6 um 1.200 m² á atvinnuhúsnæði.
Litað bárujárn
Litað bárujárn er með verksmiðjuhúð í lit – oftast hvítu, gráu eða svörtu. Það gefur húsinu snyrtilegt útlit og húðin ver járnið. Hvítt bárujárn er vinsælt á fjölbýlishúsum og eldri húsum í Reykjavík.
Dæmi: Hjúkrunarheimilið Eir (nýtt litað bárujárn á um 1.545 m²), Fróðengi 14–16 og Gullengi 1 (hvítt bárujárn).
Læst klæðning (falsað þak)
Læst klæðning – stundum kölluð fölsuð eða standandi fals – er lögð í löngum lengjum sem eru læstar saman á samskeytum. Festingarnar eru faldar undir falsinum svo yfirborðið er slétt og hreint. Hún hentar vel á nútímaleg hús, kvisti og sérstök form, en krefst meiri nákvæmni og vinnu en bárujárn.
Dæmi: Á Fannafold 16 lögðum við þakdúk undir læsta málmklæðningu með nýjum rennum og álfrágangi.
Pappi og dúkur á flöt þök
Bárujárn þarf ákveðinn halla til að vatn renni rétt af því. Á flötum þökum og þökum með litlum halla er því notaður þakpappi (oft tveggja laga) eða þakdúkur. Ending flatra þaka ræðst fyrst og fremst af vatnshallanum og niðurföllunum – ef vatn stendur á þakinu finnur það sér leið inn.
Dæmi: Kólguvað 7 – flatt þak endurbyggt með nýjum vatnshalla og tveggja laga pappa.
Lektun og loftun – hvað þýðir „að lekta upp þak“?
Að lekta upp þak þýðir að leggja lektur (timburlista) ofan á pappann eða dúkinn og festa járnið á lekturnar í stað þess að festa það beint á borðin. Með tvöfaldri lektugrind myndast loftrás undir járninu svo raki kemst burt og þéttivatn safnast síður. Þetta lengir líftíma þaksins og minnkar hættu á raka og myglu.
Við lektum flest þök sem við skiptum um. Dæmi: Skeifan 11c (öndunardúkur og tvöföld lektun), Fannafold 153–153a (loftuð lektugrind) og Fróðengi 14–16 (ný lektun og snjógildrur).
Hvernig velurðu?
- Útlit hússins – hvað passar við arkitektúrinn og nágrennið?
- Halli þaksins – flöt þök fá pappa eða dúk, hallandi þök járn.
- Staðsetning – nálægt sjó skiptir tæringarvörn meira máli.
- Viðhald – litað járn frestar málningu, læst klæðning hefur engar sýnilegar festingar.
- Verð og ending – við förum yfir kosti og galla hvers efnis fyrir þitt hús.
Ertu að velja þakefni?
Við skoðum þakið, förum yfir kostina með þér og gerum frítt tilboð í þann kost sem hentar.
Algengar spurningar
Hvort er betra, bárujárn eða læst klæðning?
Hvorugt er „betra“ í öllum tilfellum. Bárujárn er hagkvæmt, sterkt og klassískt. Læst klæðning gefur slétt og nútímalegt útlit en kostar meiri vinnu. Valið fer eftir húsinu, halla þaksins og útlitinu sem þú vilt.
Hvað er aluzink?
Aluzink er stál með húð úr áli og sinki sem ver það gegn tæringu. Það er algengasta þakjárnið á Íslandi.
Þarf að mála nýtt bárujárn?
Litað bárujárn kemur með verksmiðjuhúð og þarf ekki málningu fyrstu árin. Ómálað aluzink má mála síðar ef óskað er eftir öðrum lit.
Hvað þýðir að lekta upp þak?
Að leggja lektur ofan á pappann og festa járnið á þær, svo loftrás myndist undir járninu. Það minnkar raka og lengir líftíma þaksins.
Er hægt að setja bárujárn á flatt þak?
Bárujárn þarf ákveðinn halla. Á flötum þökum er notaður þakpappi eða þakdúkur – eða þakinu breytt ef það er raunhæft.
